English Dansk Espaņol Esperanto Francais Italiano Nederlands

Plantoj por Estontecoj

Ni vivas en mondo, kiu havas cxiam pligrandigxantan amason da problemoj mediaj : malpurigado, la perdo de niaj arboregoj, la konsterne rapida malaperado de specioj, la 'vitrodoma efiko' kaj homologxantaro, kiu cxiam pli premadas rimedojn reduktigxantajn. Klarigxas, ke nia planedo igxos cxiam malpli vivtenkapabla, krom se ni traktos gxin pli bone.

Ni kredas, ke plantoj povas plenumi plimulton de la bezonoj de homoj plibonigxante la sanon de la planedo. Kreskigante plej diversajn utilajn plantojn, cxu cxe farmbieno cxu en gxardeno, oni povas produkti la plejparton de nia mangxajxo kaj aliajn varojn. Krome, tiu kreskigmaniero estas tre vidalloga kaj donas diversajn logxejojn por niaj indigxenaj flauxro kaj fauxno.

Perdo de Diverseco

Nia plej evidenta uzo de plantoj estas kiel mangxajxo. Estas pli ol dudek mil konataj specioj de mangxeblaj plantoj en la mondo. Tamen, dum la pasintaj jarcentoj, oni igxis dependaj de cxiam malpli da specioj por nia mangxajxo. Ja nun malpli ol dudek specioj provizas proksimume 90% de niaj plantmangxajxoj.

Pro cxi tiu malricxigxeco, nun oni vidas grandegajn teroregionojn dedicxitajn al sola specio kaj pligrandigxantan dependecon de kemiaj sterkoj, insekticidoj, fungicidoj kaj herbicidoj por kultivi cxi tiujn rikoltojn. Estas konstanta minaco de novaj malsanoj aux de la evoluado de kemirezistaj insektoj.Tiuj povus kauzi detruegon en tiaj grandaj teroregionoj de sola specio. Se oni konsideras la malsategon irlandan en la pasinta jarcento, kies kauxzo estis terpomopesto, oni komprenas la katastrofon eblan, kiun atendas la moderaj kaj tropikaj regionoj de la mondo. Nur imagu la rezulton, se niaj tritikrikoltoj simile ruinigxus.

Mondoklimato sxangxigxanta povus kauxzi ankaux gravajn disrompajxojn por agrikulturo. Multe da regionoj mangxajxokultivantaj gravaj, kiel la Nordamerika grenregiono, igxus nekapablaj kultivi siajn rikoltojn tradiciajn.

Evidente oni bezonas pli da diversigo, urgxe. Nur komparu grandegan tritikokampon kun natura arbaro. CXi tiu arbaro ne ricevas kemiajn sterkojn aux sxprucojn, tamen jaron post jaro gxi produktas abundan kreskajxon. GXi vivtenas grandan diversecon de plantoj kaj bestoj, diference de la tritikokampo, kiu povas vivteni tre malmulte. La kvalito kaj profundo de la grundo en arbaro konservigxas aux plibonigxas cxiujare, sed la kultivado de tritikokampo malfaciligxas pro erozio kaj perdo de grundostrukturo.

Anstatauxaj Mangxajxoj

CXe Plantoj por Estonteco ni jam kreskigas centojn da diversaj specioj de mangxeblaj plantoj el moderaj kaj sub-tropikaj zonoj cxirkaux la mondo. Diference de plimultaj da niaj kultivitaj mangxajxoplantoj, plimultaj de tiuj specioj neniam estas breditaj selekte, por plibonigi grandecon kaj kvantojn, redukti amarecon, pliigi dolcxecon ktp. Tamen, multaj el tiuj estas bongustegaj [komparu la guston de sovagxa frago kun kultivita frago] kaj multaj aliaj havas latentajn eblojn.

Nur malmulte de tiuj anstatauxaj mangajxoj estas:- Fortika ignamo Dioscerea batatas el CXinujo, kiu, bakita, estas bongustega. Oxalis tuberosa estas Sudamerika tubero, kiu jxus rikoltite havas acidcitronan guston, sed tio igxas dolcxa kaj oni povas mangxi gxin kiel frukton, se la tubero kusxis en sunbrilo dum kelkaj semajnoj. Crataegus arnoldiana estas Nordamerika kratago, kiu havas frukton bongustegan. Chenopodium quinoa estas planto Sudamerika, kies semo estas mangxebla. Tiu semo enhavas proteinon kompletan, do gxi estas ideala parto de dieto vegxetara aux vegana, kaj oni povas uzi gxin kiel rizon. Plue gxi ankaux produktas sian propran birdomalinklinigilon! Reichardia picroides estas planto Mediteranea, kiu tra la tuta jaro havas foliojn, kiuj havas guston mildan kaj estas ideala salatingredienco.

Kuracplantoj

En moderaj klimatoj kreskas centoj da specioj kuracaj, kaj versxajne estas pluaj, kies trajtojn oni ankoraux ne trovis. Ekzemple, ekzamenu kelkajn ordinarajn herbojn: timiano 'Thymus' specioj povas malrapidigi la maljunigxan procezon, per konservi la fortikecon de niaj korpocxeloj; salvio 'Salvia' specioj estas bonega antisepsajxo por kuraci busxulcerojn aux gorgxojn dolorajn; kamomilo 'Chamaemelum' specioj estas sendangxera kuracilo por stomakdoloroj de infanoj; ajlo Allium sativum entenas fungicidojn kaj oni uzas gxin por kuraci fungomalsanojn; nun oni ekzamenas diversajn plantojn, kiuj eble estos kuraciloj por malsanoj kiel kancero kaj aidoso. Multan plian sciencan esploradon devas fari oni, por trovi malplidangxerajn pli tutismajn anstatauxantojn por la drogoj, kiujn oni uzas nuntempe.

Aliaj Uzoj de Plantoj

Plantoj provizas por ni ankaux fibrojn, per kiuj oni povas fari tolon, sxnuron, paperon ktp. Oni povas havigi el plantoj multajn tinkturojn, kiuj povas kolorigi niajn tolojn. Multaj plantoj havas oleajn semojn. Oni povas ekstrakti la oleojn, kiuj havas diversajn uzojn. Multaj el ili estas mangxeblaj kaj tiuj ankaux povas esti uzataj kiel lubrikajxoj, brulajxoj, lampoleoj, lignokonserviloj, akvimunigiloj kaj en farboj kaj vernisoj ktp.

La uzoj de plantoj suficxus por plenigi libron, ne nur cxi tiun brosxuron, do, ni finu la liston per nur malmulte da ekzemploj interesaj. Ekzemple: bulbo, kiu, kiam oni gxin sekigis kaj raspis, povas anstatauxi sapflokojn; leontodo, kiu donos tre bonan kauxcxukon; arbo, kies suko estas bonega verniso; arbeto, kies fruktoj havas dikan vaksan eksterajxon, el kiu oni povas fari kandelojn aromajn; planto, kies trunketoj estas bonega potfrotiloj; kaj bulbo, kies suko estas forta papergluo.

Dauxrakulturo

Ni rekomendas ne nur diversecon de mangxajxoplantoj sed ankaux diversan sistemon por kultivi tiujn plantojn. Ne plu kampegojn kun unu sola rikoltajxo, sed anstatauxe grandan elekton de plantspecioj, kiuj kreskas kune. Ni emfazas plurjarajn speciojn, cxefe arbojn kaj arboretojn. Ekzemple, oni penas imiti arbaron, kreskigante frukt- kaj nuks- arbojn kaj oni subplantas arbedojn, volvoplantojn kaj herbecajn arbaroplantojn. Se oni elektus zorge speciojn, oni povus dum la plejparto de la jaro rikolti multajn mangxeblajn fruktojn, semojn, foliojn kaj radikojn. Estas multaj aliaj eblecoj, ecx en malgranda gxardeno, se oni uzas mangxajxoplantojn en hegxoj, en akvo- kaj marcxajxo-gxardenoj, en florbedoj, kaj ecx en gazono.

La Mireco de Arboj

Senmetafore, arboj estas la pulmoj de la planedo. Ili helpas purigi la aeron kaj en ilia ligno estas sxlosita grandega kvanto da karbono, tiel ili malgrandigas "la vitrodoman efikon", kion kauxzas atmosfera karbona dioksido. Arboj ankaux protektas la grundon kontraux erozio, ili kuragxigas pluvon, malebligas inundadon kaj reguligas la fluon de grundakvo dum la tuta jaro. Multaj arboj produktas mangxajxojn, medikamentojn, fibrojn, tinkturojn kaj oleojn, kaj ili provizas ankaux valoran konstruadan varon - ilian lignon. La lignoj de diversaj specioj havas malsamajn kvalitojn de forteco, elasteco, dauxreco ktp., tial ili tauxgas por diversaj uzoj. La lignon uzas oni ankaux kiel brulajxo [prefere en efika fermita forno]. La sxelo povas igxi efika trudherbsubpremanta grundkovrilo, kaj la mortaj folioj povas igxi bonega grundplibonigilo. Arboj estas ankaux la fonto de pecxo kaj rezinoj, kiuj havas multajn aplikojn, kiel akvimunigadon kaj konservadon de ligno.

Niaj Agadoj

Ni efektivigas konsiderindan esploradon pri la uzoj de plantoj, kiuj kreskas en mezaj klimatoj. GXis nun, nia informaro enhavas informon pri pli ol 6 500 uzeblaj specioj. Ni havas 40 hektaran provado- kaj montrado- terenon, kie ni esploras la plantojn. Ek de 1989 ni priplantis pli ol 1 500 diversajn speciojn de uzeblaj plantoj, inkluzive arbaron, kiu enhavas pli ol 10 000 arboj kaj arbedoj, kaj pli ol 2 km da hegxoj. Tiun montradejon, kvankam ankoraux nematura, povas viziti la publiko. Ni havas malgrandan komercon, por vendi selekton el la plantoj al homoj, kiuj logxas en Euxropo, kaj ni ankaux provizas kelkajn speciojn senpage al iu ajn, kiu volas esplori plantuzojn. [Ni petas, ke ni ricevu la esploradoresultojn].